کاربر مهمان، خوش آمديد!  ( ورود - عضويت )   امروز 31 مرداد ماه ، 1396
 
منوی اصلی

آمار کاربران

سخن حكيمانه

قلب احمق در دهان او

زبان عاقل در قلب او

(امام علی (ع))


مناسبت هفته

حلول ماه رجب ماه رحمت الهی مبارک باد.

 


پیوندهای روزانه

 سایت های اداری

» سازمان آموزش و پرورش فارس

» اداره آموزش و پرورش فسا

 موتورهای جستجوگر

»سایت google

» سایت yahoo

» سایت msn

 سایت های خبری

» خبرگزاری ایسنا

» خبرگزاری ایرنا

» خبرگزاری فارس

 دانشگاههای دولتی

» دانشگاه تهران

» دانشگاه پیام نور

 دانشگاههای آزاد اسلامی

» دانشگاه آزاد شیراز

» دانشگاه آزاد فسا

» دانشگاه آزاد استهبان

» دانشگاه آزاد جهرم

» دانشگاه آزاد داراب

» دانشگاه آزاد اقلید

 ثبت نام و اعلام نتایج کنکور

» سازمان سنجش آموزش کشور

» مرکز آزمون دانشگاه آزاد اسلامی

 سایتهای علمی

» جشنواره جوان خوارزمی

» آرشیو مقالات علمی بین المللی


 
پرورش خلاقیت در کودکان
parvareshe khalaghyat dar kodakan




خلاقيت قابليتي است كه در همگان وجود دارد اما نيازمند پرورش و تقويت مي‌باشد تا به سر حد شكوفايي برسد. فرد خلاق كسي است كه از ذهني جستجوگر و آفريننده برخوردار باشد. خلاقيت عبارت است از « توانايي ديدن چيزها به شيوه هاي جدي، شكستن مرزها و فراتر رفتن از چارچوب ها، فكر كردن به شيوه اي متفاوت ، ابداع چيزهای جديد ، استفاده از چيز هاي نا مربوط و تبديل آن به شكل هاي جديد.» می توان نتیجه گرفت که خلاقیت برآیند فرآیندهای ذهنی و شخصیتی فرد بوده و به تولیدات و آثاری منجر می شود که نو و بدیع بوده ، خاصیتی متکامل داشته و با واقعیتها منطبق است و در غایت به سود جامعه بشری هستند.


خانواده يكي از عوامل بسیار مهم در رشد و پرورش خلاقيت کودکان محسوب مي گردد که نقش مهمي در شكوفايي خلاقيت هاي كودكان دارد. از آنجا كه كودك حساسترين مراحل رشد خلاقيت را در محيط خانه سپري مي‌كند، محيط مناسب خانوادگي ، شيوه و نگرش‌هاي صحيح فرزندپروري در رشد و شكوفايي خلاقيت سهم مهمي ايفا مي‌كند.


« كليگان » معتقد است براي ظهور خلاقيت راههاي زيادي در شيوه‌هاي فرزند پروري وجود دارد كه مي‌تواند باعث ظهور يا محو خلاقيت شود. نحوه تربيت و استفاده از شيوه‌هاي دموكراتيك يا مستبدانه، اعمال نحوه ی انضباط و شيوه ی ابراز محبت هر كدام به نوعي در پرورش يا سركوب خلاقيت کودکان مؤثر است.


در واقع والدين از طريق درگير شدن در فعاليتهاي خلاق كودك در رشد خلاقيت او سهيم هستند. خانواده ها باید فرصتهاي لازم را براي سؤال كردن، كنجكاوي و كشف محيط به كودكان بدهند و هرگز آنان را تنبيه و تهديد نكنند. زمينه


 


راههای رشد خلاقيت کودکان در خانه :



  • به كودكانتان آزادي زيادي بدهيد و به آنها به عنوان يك فرد احترام بگذاريد.
  • از نظر عاطفي در حد اعتدال به آنها نزديك شويد و بر روي ارزشهاي اخلاقي و نه قوانين خاص تأكيد نماييد.
  • محیط خانه را به صورتي درآوريد كه در آن فعاليت، بازي و خنده به مقدار زيادی وجود داشته باشد.
  • شما و كودكانتان سعي نمائيد كارها را به روش هاي جديد و جالب انجام دهيد.
  • با تشويق و تأييد رفتار كودك و فراهم آوردن زمينه هاي مساعد و تدارك بازيهاي دلخواه او، قدرت تخيل و خلاقيت كودك را تقويت كنيد.
  • خيالپردازيهاي كودكان را سرزنش نكنید زيرا خلاقيت او را محدود مي سازید.
  •  كودكان خود را آنگونه كه هستند قبول داشته باشید.
  • آنها را به كنجكاوي در باره اشياء و امور ، تشويق كنید
  • كودكان خود را در انتخاب موضوعات مورد علاقه آزاد بگذارید.
  • كارها و برنامه هاي آنان را تحت نظر داشته و پيگيري كنید.
  • كودكان خود را مستقل بار آورده و در ايجاد اعتماد به نفس، آنان را ياري دهید
  • دستاوردهاي آنان را با آغوش باز پذيرا شوید.
  • هنگام شكست، به جاي سرزنش، راهنما و راهگشاي مشكلات كودكان خود باشید.تا بتوانند ضمن احساس ارزشمندي در انجام كارها، راه حل ها و عقايد غير معمول و دور از ذهن را نيز بيازمايند.

 اغلب اوقات اگر كمي وقت و حوصله كنيم متوجه وجود خلاقيت در بچه ها مي شويم.  بهترين زمان براي اطلاع از خلاقيت كودكان ، تماشاي آنها به هنگام بازي است. خلاقیت عامل مهم بازی است. كودك را در حالي كه آزادانه و فارغ البال با مواد و اسباب بازيهايش سرگرم بازي است تماشا كنيد. كودكان خلاق اغلب براي هر يك از وسايل بازي خود موارد استفاده متفاوتي پيدا مي كنند و قبل از اينكه از وسيله اي به سراغ وسيله ديگر بروند از آن به انواع مختلف استفاده مي نمايند.


 


خصوصیات كودك خلاق :



  • از منابع خود به انواع و اشكال مختلف و گاه حيرت انگيز استفاده مي كند.
  • کودکان خلاق می توانند با توجه به موقعیت و مکان خاص بازی را تغییر دهند، بازیهای جدید ابداع کنند، مقررات خاصی وضع کنند، رهبری بازی را در دست گرفته و با سازمان بندی منسجم چه به صورت فردی و چه به صورت گروهی بازی کنند. بازی این گونه افراد از تنوع و گوناگونی آکنده بوده و می توانند با توجه به علایق خود و بازی کنان هدفهای بازی را اعمال کنند. در مقابل ، کودکانی که از خلاقیت بی بهره بوده و یا خلاقیت کمی دارند در بازی ها نقش پیرو را به عهده گرفته، خود را ملزم به رعایت کامل مقررات بازی می دانند، تخطی از قوانین را جایز نشمرده و بازی را بیشتر به عنوان وظیفه و کار تلقی می کنند تا وسیله ای برای رشد، بنابراین سهم آنها از لذت بازی کمتر از کودکان خلاق است.
  • كودكان خلاق اغلب با آب و تاب حرف مي زنند. ذكر جزييات يك ماجرا و به تفضيل سخن گفتن مي تواند نشانه قدرت خيال و تصور زياد باشد.
  • دقت و توجه شدید در گوش دادن، مشاهده كردن يا انجام دادن كاري دارند.
  • شور و نشاط و مشغوليتهاي شديد جسماني دارند.
  • در صحبتهای خود از قیاس استفاده می کنند.
  • عادت به وارسی منابع مختلف دارند.
  • با دقت به اشیا و پیرامون خود می نگرند.
  • اشتیاق به صحبت کردن درباره كشفيات با ديگران دارند.
  • توانایی ابداع بازیهای جدید و تغییر در بازیها دارند.
  • کنجکاوی زیادی برای سردرآوردن از امور دارند.
  • در گفتار خود جسارت زیادی دارند.
  • سئوالات عجیبی طرح می نمایند.

 انگيزه و خلاقيت كودک در محيط خانواده زماني از بين مي رود که :



  • تاكيد بيش از حد والدين بر هوش و حافظه كودک.
  • ايجاد رقابت ميان كودكان : وقتی کودک احساس كند كار وي در مقابل كار ديگران مورد ارزيابي قرار خواهد گرفت و به بهترين آنها جایزه داده خواهد شد، اين عمل مي تواند خلاقيت را از بين ببرد.
  • توجه بيش از حد به ارزيابي: احساس مشاهده شدن در حين كار خلاقيت را تضعيف مي كند.
  • تاكيد افراطي بر جنسيت كودک.
  • قرار دادن قوانين خشك و دست و پا گير در منزل.
  • عدم آشنايي والدين با مفهوم واقعي خلاقيت.
  • انتقاد مكرر از رفتارهاي كودک.
  • بيهوده شمردن تخيلات كودک.
  • عدم شناسايي علائق دروني كودک.
  • عدم وجود حس شوخ طبعي در محيط منزل.
  • تحميل نقش بزرگسال به كودک.
  • پاداش: جايزه و پاداش براي كارهاي ساده مؤثر است ، ولي براي كارهايي كه نيازمند بصيرت و حل مسائل پيچيده است ، مانع كار مي شود.

 ويژگي هاي افراد خلاق از نظر استاین :



  • انگيزه پيشرفت بالا.
  • كنجكاوي فراوان.
  • علاقه مندي مفرط به نظم و ترتيب.
  • قدرت ابراز وجود و اعتماد به نفس.
  • شخصيت غيرمتعارف و كامروا.
  • پشتكار بالا.
  • استقلال.
  • طرز تفكر انتقادي.
  • انگيزه هاي زياد و دانش وسيع.
  • اشتياق و احساس سرشار.
  • زيبا پسندي.
  • علاقه كم به معاشرت و روابط اجتماعي و اشتياق زياد به مسائل اجتماعي.
  • تفكر شهودي.
  • قدرت تأثير گذاري بر ديگران.

راههای افزایش خلاقيت كودكان :



  • هرگز کودک را تحقير نکنيم. کودکي که احساس حقارت کند هرگز دست به خلاقيّت نمي‌زند.

  • محيطي مناسب براي انجام كارهاي خلاق آنها فراهم نماييد.

  • امكانات و وسايلي در اختيار آنها قرار دهيد تا به كمك آنها خلاقيت هاي خود را ابراز نمايند. به عنوان مثال وسايل موسيقي، نقاشي و طراحي و ...

  • كارهاي خلاق كودكان را تشويق كنيد و آنها را در معرض نمايش قرار داده و از ارزيابي بيش از حد آنان خودداري كنيد.

  • به عنوان بزرگسال، خود به انجام كارهاي خلاق بپردازید و اجازه دهيد كودكان شما شاهد كارهاي خلاق تان باشند.

  • به شيوه هاي آموزشي در خانواده خود توجه داشته باشيد.

  • براي كارهاي خلاق ديگران ارزش قائل شويد.

  • از تأكيد بر تصورات قالبي در خصوص جنسيت كودكان شديداً خودداري نماييد. ( به عنوان مثال دختر ماشين بازي نمي كند، پسر عروسك بازي نمي كند يا پسر گريه نمي كند.)

  • امكان شركت در فعاليت ها و كلاسهاي ويژه را براي آنان فراهم نماييد.

  • اگر مشكلات يا گرفتاريهاي در خانواده وجود دارد از آن مشكلات به شيوه مثبتي استفاده كنيد و با تشويق به كودك خود اجازه ابراز احساسات و اظهار نظر بدهيد.

  • توجه داشته باشييد كه استعداد فقط سهم كوچكي از خلاقيت است و تمرين و نظم بخشيدن به آن از اهميت بيشتري بر خوردار است.

  • اجازه بدهيد كودك خودش باشد حتي اگر رفتارهاي عجيب از او سر بزند و سعي كنيد در حضور جمع كودك خود را خلاق معرفي نكنيد؛ در غير اين صورت اطرافيان انتظارات بيش از حدي از كودك شما خواهند داشت.

  • با كودك خود شوخ طبع و مهربان باشيد.


 ويژگي‌هاي تفكر خلاق عبارتند از:

  • خلاقيت در ارتباط با ميل ، رغبت و آمادگي شديد اتفاق مي‌افتد.
  • خلاقيت كار در نهايت ظرفيت شخصي را در بر مي‌گيرد، نه در حد معمول آن .
  • خلاقيت، تنظيم مجدد، بسط يا تفسير و يا بازسازي انديشه‌ها، نظريه‌ها و يا عقايد را در بر مي‌گيرد.
  • خلاقيت به يك مكاني دروني براي ارزشيابي بيشتر از مكان بيروني آن احتياج دارد.
  • خلاقيت بعضي اوقات ، از طريق پرهيز از درگيري شديد براي مدتي به منظور اجازه دادن به بروز جريان آزاد فكر تسهيل مي‌شود.

 خصايص شش‌گانه افراد خلاق :

 

  • فصيح صحبت مي‌كنند.
  • در جو آزاد، انعطاف و وفاق دارند و در جو فشار، گردن كشي مي‌كنند.
  • در فكر كردن بيشتر واگرا و مبتكرند تا همگرا و دنباله‌رو .
  • حافظه خوب و فكر جوياي آنها سبب مي‌شود كه هر چيز نوظهور را آشنا بيابند.
  • به خلق خوش و رفتار شوخ تمايل دارند.
  • به داشتن افكار احمقانه و غريب شهرت دارند.

 آموزش خلاقيت در منزل:

 

  • خانواده ها بايستي فرصتهاي لازم را براي سؤال كردن، كنجكاوي و كشف محيط به كودكان بدهند و هرگز آنان را تنبيه و تهديد نكنند.
  • زمينه رشد خلاقيت در خانه زماني فراهم مي شود كه به كودكانتان آزادي زيادي بدهيد و به آنها به عنوان يك فرد احترام بگذاريد، از نظر عاطفي در حد اعتدال به آنها نزديك شويد و بر روي ارزشهاي اخلاقي و نه قوانين خاص تأكيد نماييد.
  • منزل را به صورتي درآوريد كه در آن: اقتدار مورد سؤال قرار گيرد، فعاليت، بازي، خنده و فانتزي به مقدار زياد وجود داشته باشد.
  • شما و كودكانتان سعي نمائيد تا كارها را با روش هاي جديد و جالب انجام دهيد. با تشويق و تأييد رفتار كودك و فراهم آوردن زمينه هاي مساعد و تدارك لوزام بازيهاي دلخواه او، قدرت تخيل و خلاقيت كودك را تقويت كنيد.
  • خيالپردازيهاي كودكان را سرزنش نكيند زيرا خلاقيت او را محدود مي سازيد. در مجموع خانواده مهترين نقش را در كنترل و هدايت تخليل و ظهور خلاقيتها دارد

زنده نگهداشتن خلاقيت در مدرسه :

 

در كنار خانواده، مدرسه نيز نقش بسيار مهمي در شكوفايي خلاقيتهاي كودكان دارد. سن ورود به مدرسه سني بسيار بحراني و حساس در ارتباط با خلاقيتهاي ذهني است. عواملي همچون تكاليف زياد، تأكيد بر محفوظات، اجراي برنامه هاي هماهنگ و انتظار رفتارهاي يكسان از دانش آموزان، عدم توجه به تفاوتهاي فردي، اعمال انضباط و مقررات شديد، تشويق به كسب نمرات بالا و ايجاد جو قوي، رقابتهاي فردي براي ممتاز شدن و عدم شناخت يا بي توجهي به ويژگي هاي كودكان خلاق سبب مي شود كه قدرت تخيل و خلاقيت آنان به تدريج كاهش يابد.

 

بیست اصل مهم آموزشي و پرورشي در رشد و توسعه خلاقيت از نظر تورنس :

 

  • به تفكر خلاق اهميت بدهيد.
  •  كودكان را به محرك هاي محيطي حساستر كنيد.
  • دخل و تصرف در اشياء و مفاهيم را تشويق كنيد.
  • روش آزمون مستمر هر مفهوم را بياموزيد.
  • قابليت پذيرش مفاهيم جديد را در دانش آموزان پرورش دهيد.
  • از تحميل يك الگو بر حذر باشيد.
  • جو خلاق در كلاس درس ايجاد كنيد.
  • به كودك بياموزيد كه به تفكر خلاق خود اهميت بدهد.
  • آموزش مهارتها را به منظور اجتناب از بد آموزي همسالان انجام دهيد.
  • درباره فرآيند خلاقيت، اطلاعات لازم را بدهيد.
  • احساس ضعف در مقابل شاهكارها را از دانش آموزان دور كنيد.
  • خود يادگيري را تشويق و ارزيابي كنيد.
  • سؤالات بحث انگيز بپرسيد.
  • براي تفكر خلاق ضرورتهايي ايجاد كنيد.
  • اوقات را به فعاليتهاي آرام و فعال تقسيم كنيد.
  • منابعي را براي ايجاد مفاهيم فراهم كنيد.
  • عادت به استفاده از كاربرد كامل مفاهيم را تشويق كنيد.
  • انتقاد سازنده را پرورش دهيد.
  • كسب دانش در زمينه هاي گوناگون را تشويق كنيد.
  • معلماني با روح حادثه جو باشيد.

در آخر لازم است كه والدين و مربيان و معلمان تلاش كنند تا خلاقيتهاي بالقوه را در نزد كودكان و نوجوانان شناسايي كرده و فرصتهاي لازم را براي رشد و توسعه آن فراهم نمايند.

 

گردآوری و تدوین : ابوطالب کاظمی

منابع:

  • پیرخائفی، علیرضا. ( 138۲). خلاقیت و هوش ( مبانی نظری و پژوهشی ). تهران: انتشارات مهربرنا.
  • سليماني، افشين. ( 1381 ). كلاس خلاقيت. تهران: انتشارات انجمن اولیا و مربیان.
  • گريوز، گارگيلو، اسلادر. ( 1379 ) ـ خلاقیت (شناخت ويژگي هاي كودكان و برخورد مناسب با آنها )( ترجمه مهدی قراچه داغی ). تهران: پیک بهار.
  • (خلاقيت و يادگيری در کودکان ـ نگين برات ـ روزنامه همشهري ـ صفحه 19 ـ سه شنبه 29 مهر 1382)
  • http://www.help118.com/article/social/so1.asp
  • مهجور، رضاسیامک. ( 1383 ) ـ روان شناسی بازی. تهران: انتشارات ساسان.


 








کلمات کليدي : روش های پرورش خلاقیت در کودکان
www.fasa1.ir

© کپی رایت توسط : پژوهش سرای پروفسور نظامی فسا (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .

نوشته شده در تاریخ : 8 خرداد ماه ، 1388 (1780 مشاهده)

[ بازگشت ]
صفحه اصلي |  جستجو |  دريافت فايل |  آرشيو اخبار |  تماس با ما

سامانه الکترونیکی پژوهش سرای دانش آموزی پروفسور نظامی فسا


 


 


  

PHPNuke Farsi [MT Edition] Project By PHPNuke.ir

www.mashhadteam.ir