کاربر مهمان، خوش آمديد!  ( ورود - عضويت )   امروز 26 مهر ماه ، 1396
 
منوی اصلی

آمار کاربران

سخن حكيمانه

قلب احمق در دهان او

زبان عاقل در قلب او

(امام علی (ع))


مناسبت هفته

حلول ماه رجب ماه رحمت الهی مبارک باد.

 


پیوندهای روزانه

 سایت های اداری

» سازمان آموزش و پرورش فارس

» اداره آموزش و پرورش فسا

 موتورهای جستجوگر

»سایت google

» سایت yahoo

» سایت msn

 سایت های خبری

» خبرگزاری ایسنا

» خبرگزاری ایرنا

» خبرگزاری فارس

 دانشگاههای دولتی

» دانشگاه تهران

» دانشگاه پیام نور

 دانشگاههای آزاد اسلامی

» دانشگاه آزاد شیراز

» دانشگاه آزاد فسا

» دانشگاه آزاد استهبان

» دانشگاه آزاد جهرم

» دانشگاه آزاد داراب

» دانشگاه آزاد اقلید

 ثبت نام و اعلام نتایج کنکور

» سازمان سنجش آموزش کشور

» مرکز آزمون دانشگاه آزاد اسلامی

 سایتهای علمی

» جشنواره جوان خوارزمی

» آرشیو مقالات علمی بین المللی


 
منجم جهانی ، عبدالرحمان صوفی رازی ( فسایی )
abdolrahmane sofi



منجم جهانی عبدالرحمان صوفی رازی فسایی ابوالحسین عبدالرحمان بن‏عمر‏صوفی(ابوالحسین صوفی)مشهور به صوفی ، فاضلی جلیل و منجمی عالی مقام و اصلا از فسای فارس بود.در14 محرم 291 هجری در ری متولد شد.در باره جزییات زندگی شخصی وی اطلاعات زیادی دردسترس نیست.عبدالرحمان صوفی اختر شناسی را در نزد محمد بن الحسین فرا گرفت و در سال 325 ه . ق ( یا 335 ) به همراه وی برای تحصیل  نجوم در نزد ابو حنیفه به شهر دینور(40 کیلومتری شمال شرقی کرمانشاه فعلی که بدست تیمور ویران شد) مسافرت کرد. وی در صورالکواکب ضمن انتقاد از برخی از نظرات نجومی به این دیدار اشاره می کند و می‏نویسد : و من پنداشتمی که ابوحنیفه را بر علم هیئت و رصد وقوفی بوده  است ، چه در سنه  خمس و ثلثین و ثلثمایه  از هجرت که در صحبت استاد رییس ابوالفضل محمد بن الحسین به دینور بودم  ودر حجره ی ابوحنیفه نزول کرده بودم ، از جماعتی  مشایخ آنجا شنیدم که او بر بام این حجره سال ها ی بسیار رصد کواکب کرده است ، اما چون تالیف او به دست آمد و بدانچه در کتاب آورده بود تامل رفت ، معلوم شد که نظر او مقصور بوده بر آنچه ظاهر و مشهود است از احوال کواکب ))  و در سال بعد در اصفهان رحل اقامت افکند و با مصاحبت وزیر آل بویه به دربار عضدالدوله دیلمی راه یافت  و منجم دربار شد .


 


صوفی به سال 359 ه . ق در شیراز به رصد پرداخت . حاصل این کار کتاب هایی به نام زیج بود که از آنها اثری باقی نمانده ولی ابوریحان بیرونی و دیگران از آنها یاد کرده اند . عضدالدوله در نزد دو فسایی یعنی ابوعلی نحوی و الصوفی به تحصیل ادبیات عرب و نجوم پرداخت . در مورد مقام و جایگاه علمی صوفی ، عضدالدوله همواره می گفت ... 


 


معلم من در نحو ، ابوعلی فارسی ، در زیح ابن اعلم و  در معرفت کواکب ثانیه وامکنه و مسیر ایشان صوفی است  و جالب این که  دو نفر از این سه اندیشمند ،  فسایی الاصل( ابوعلی و صوفی ) هستند . الصوفی اثر نفیس خود صور الکواکب را به نام این پادشاه نوشت . ابوریحان بیرونی در آثارارزشمند خود از نظریات صوفی استفاده کرد و برای اعتماد خود به کارهای او ، دلیل آورد. به نقل از بیرونی از جمله کارهای صوفی رازی در سال 359 ه . ق اندازه گیری میل دایره البروج در شیراز  بود که مورد تحسین منجمان دیگر قرار گرفت.



عبدالرحمان صوفی خود به رصد می پرداخت و به رصد های دیگران اعتماد نداشت و به همین دلیل توانست  معلومات پیشینیان خود را در صور الکواکب با دقت و موشکافی تصحیح و تکمیل کند . محققان ، کتاب صور الکواکب را نقطه ی اوج علم هیات وضعی در کشورهای اسلامی دانسته و از اعتبار و تاثیر فراوان آن در میان مولفان اروپائی و مسلمان سخن گفته اند . اولین بار این کتاب را ، خواجه نصیرالدین طوسی به فارسی ترجمه کرد .


 


کتاب صور الکواکب در قرن 13 میلادی  به زبان فرانسوی و اسپانیایی ترجمه و اساس تالیفات بسیاری در اروپا قرار گرفت . رصد صوفی و بیان  تغییر رنگ بعضی از ستارگان مانند الغول و غیره بسیار جالب توجه می باشد  و او توانست وضعیت همه ستارگان را که بطلمیوس ثبت کرده بود از نو تعیین و تصحیح کند و اشتباه حرکت اقبال و ادبار ستارگان که در روزگار وی رواج داشت را اصلاح نماید .



عبدالرحمان صوفی 70 جرم غیرستاره ای را رصد و ثبت کرد و برای اولین بار فهرستی از اجرام غیر ستاره ای را ارایه داد.در دانشنامه اختر شناسی اکسفورد چاپ (0 2002 )  به سر پرستی پاتریک مور در مورد عبدالرحمان صوفی چنین آمده است . ابوالحسین صوفی اختر شناس عرب متولد ایران امروز که به خاطر کتاب صورالکواکب الثابیه مشهور است ، ستارگان را با نام های عربی اشان مشخص کرده و به جدولی از قدر های دقیق ستارگان هر صورت فلکی و نمای صورت فلکی ارایه کرده است و  نخستین کسی است که با چشم  غیر مسلح دو کهکشان پرنور (آندرومدا یا امراه المسلسله  و ابر ماژلانی بزرگ ) را مشاهده و گزارش کرد و آن را گاو سفید نامید .


 


در فرهنگ نامه ی ناسا ، در مورد صوفی نوشته است که  به سال 282 ه . ق در شهرری متولد شد و از منجمین بزرگی است که رصد بدون  تلسکوپ را به انجام رسانید ونخستین کسی است که با چشم  غیر مسلح کهکشان آندرومدا مشاهده  وگزارش کرد و 947 سال  بعد سیمون مارسیوس آن را تایید کرد  ولی هنوز دانشمندان  متحیرند که صوفی بدون تلسکوب ، این سحابی را کشف نموده است . از جمله آثار وی میتوان به موارد زیر اشاره نمود :



  • تعیین اندازه ی نصف النهار شیراز.
  • ابداع علم نور سنجی در ستارگان
  • ساخت مدل کره آسمان ومشخص کرده مواضع دقیق جرم های آسمانی در آن ( کره در موزه شهر قاهره است)

تالیفات عبدالرحمن صوفی رازی فسایی :



  • صدر الکواکب الثانیه( الصورالسمائیه ) در سال 353 نوشته در قرن 13 در فرانسه و اسپانیا و در قرن 19 در آلمان و فرانسه و منتشر شده که این اثر نشانگر 870 سال حضور بی رقیب این کتاب در علم نجوم بود . خواجه نصیرالدین طوسی در سال 647 ه . ق صور الکواکب را به فارسی ترجمه کرد و علاوه بر آنان بارها درهند ، ترکیه و انگلستان نیز چاپ و منتشر گردیده است .
  • رساله فی العمل بالاسطراب . این رساله 170 فصل دارد و پسر عضدالدوله تالیف کرد .
  • کتاب العمل بالاسطراب . این کتاب دارای 402 فصل است و در استانبول موجود است
  • رساله اسطرلاب به فارسی در 46 فصل                     
  • کتاب العمل باکلره الفلکلیه در157 فصل
  •  کتاب المدخل الی علم النجوم و احکامه در 5 مقاله و 64 قصل
  • تذکره و مطارع الشعاعات                                 
  • مطرح الشعاع

این منجم عالیقدر در سیزدهم محرم سال 376 ه . ق به رحمت ایزدی پیوست . به پاس خدمات ارزنده صوفی به علم نجوم ، منجمان غربی ، مدار 22 درجه جنوبی و نصف النهار 13 درجه کره ماه و گودال های (یک تا سیزده) را به نام این دانشمند فارسی نامگذاری نموده اند و در ایران نیز تا کنون رصد خانه بزرگ آستان قدس رضوی ، پل بزرگ جاده ورامین مشرف به کوه تبرک (جایگاه رصد خانه ری باستان) و رقابت های آماتوری ایران را به نام این محقق و منجم جهانی زینت داده اند ولی با کمال تاسف باید گفت در فارس و زادگاه وی تا کنون اقدامی برای بزرگداشت او صورت نپذیرفته است و این گوهر تابناک فارس  در محاق فراموشی نهفته مانده است ، غفلتی که در عصر اطلاعات غیر قابل توجیه و  نا بخشودنی است .


 



منابع تحقیق در پژوهشسرا موجود است .
جلیل رضازاده










کلمات کليدي : منجم جهانی ، عبدالرحمان صوفی رازی ( فسایی )
www.fasa1.ir

© کپی رایت توسط : پژوهش سرای پروفسور نظامی فسا (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .

نوشته شده در تاریخ : 25 آذر ماه ، 1387 (2047 مشاهده)

[ بازگشت ]
صفحه اصلي |  جستجو |  دريافت فايل |  آرشيو اخبار |  تماس با ما

سامانه الکترونیکی پژوهش سرای دانش آموزی پروفسور نظامی فسا


 


 


  

PHPNuke Farsi [MT Edition] Project By PHPNuke.ir

www.mashhadteam.ir